لیست خبر ها » موضوع اخلاقی شماره 12


سخن دوازدهم : اصلاح در سایه ی نقد

یکی از نکات برجسته ایی که می تواند برای ساخت شخصیت افراد مورد بررسی قرار بگیرد و قطعاً به صَلاح و اصلاح فرد و جامعه است ، مسئله تذکر و نقد و یادآوری و همچنین (پندپذیری ) و قبول نصیحت و موعظه و توجه به تذکرات دیگران در باب مسائل معاشرتی و شیوه ی برخورد صحیح با دیگران است .

خوب است بدانیم پرده پوشی بر واقعیات ، یا خود را به بی خبری زدن ، واقعیت ها را عوض نمی کند . فرزانگان عاقل ، از هر تذکر اِصلاحی در مورد ضعفها استقبال می کنند تا آن را برطرف سازند .

امّا جاهلان و خودخواهان ، دوست دارند در همان مورد نیر مدح و تملّق بشنوند .

حضرت علی (ع) می فرمایند  :

نادان ترین مردم کسی است که فریب ستایشگر چاپلوس را بخورد که زشت را در نظر او زیبا جلوه می دهد و خوبی را در نظر او منفور می گرداند .

شیوه ی صحیح نقد :

آیا هرکس حق دارد تذکّر دهد ؟ آیا موعظه از هر کس پذیرفته است ؟ آیا همه ی نقدها سازنده و مثبت است؟

نکته قابل توجه این است که اگر کسی پند می دهد خودش اهل عمل به نصایح خویش نباشد سخنش بی اثر است . نقد و تذکر ، هرچه صمیمی تر ، خودمانی تر ، در خلوت و بدون آبرو ریزی و هتک حرمت و حیثیت باشد ، هم موثرتر است ، هم از کینه توزی و کینه افروزی و لجاجت ،دورتر است .

گاهی نقادی آشکار ، اثر منفی دارد و طرف را به عکس العمل وا می دارد و شخصیت او را هم خرد می کند .

نقد نباید برخاسته از حسد و غرض ورزی و تسویه حساب باشد . تذکرهای حسودانه و کینه توزانه وضع را بدتر می کند . اصلاً مگر از یک حسود ، نصیحت و خیرخواهی و تذکر به قصد اصلاح بر می آید ؟

در آخر باید خاطرنشان کنم که وقتی نقد ، مایه ی کمال اندیشه و کار ماست ، قطعاً نقد پذیری کمک به این کمال و رشد می کند و از آن طرف (( ناپذیری )) جلوه ایی از نوعی غرور و تکبر و عامل در جا زدن در ورطه ی بدی ها و کاستی هاست .

گاهی ناب ترین موعظه ها و تذکّر ها هم ، وقتی به دل های متکبّر می رسد ، با عدم پذیرش مواجه می گردد و انسان را محروم می سازد .

انسان گاهی به خاطر (( حبّ نفس )) یا عیوب خود را نمی بیند و نمی فهمد ، یا حاضر نیست خود را دارای عیب و نقص بداند ، لذا نقد و تذکر دیگران را حمل بر غرض ورزی و دشمنی حمل می کند .

انصاف در پذیرش خطا و عیب نشانه ی رشد عقلی است .

امام سجاد (ع) در رساله الحقوق می فرمایند :

حق نصیحت کننده (( و ناقد و پند دهنده )) این است که نسبت به او نرمش و انعطاف نشان دهی و به سخنش گوش فرا دهی ، اگر حرفش بجا و درست بود ، خدای متعال را سپاس گویی و اگر تذکرش موافق با حق نبود ، نپذیری .                                                                                                                                                              والسّلام 





پسندیدم :0   نمایش:237

ارسال نظر